Zależność fizyczna jest stanem biologicznej adaptacji wobec substancji psychoaktywnych, bez których organizm nie może prawidłowo funkcjonować. Przerywanie lub ograniczenie podawania substancji psychoaktywnych powoduje występowanie zespołu abstynencyjnego np.: drżenie, nudności, wymioty, halucynacje, nerwowość, konwulsje, pocenie się. Uzależnienie prowadzi również do uszkodzenia wątroby, zapalenie trzustki, podrażnienie przewodu pokarmowego, niewydolności serca a także częste infekcje i nieżyt żołądka.
Na stan zdrowia wpływają zarówno czynniki wewnętrzne jak i zewnętrzne. Wśród tych ostatnich ważną rolę odgrywa alkohol, którego działanie prowadzić może do wystąpienia powikłań zdrowotnych, zarówno somatycznych (fizycznych) jak i psychicznych (psychiatrycznych). Wiadomo też, że osobnicze reakcje na alkohol mogą być różne i zależą od szeregu czynników zarówno fizycznych i psychicznych.
Powikłania somatyczne wywołane spożywaniem alkoholu: niedowłady; zmiany zanikowe móżdżku i mózgu; padaczka alkoholowa; porażenie podniebienia, gardła i krtani; przewlekłe stany zapalne błon śluzowych jamy ustnej, przełyku, żołądka i dwunastnicy; ostre i przewlekłe zapalenia trzustki, samotrawienie się trzustki; stłuszczenie, zapalenie, zwłóknienie a w końcu marskość wątroby; nadciśnienie tętnicze; zmiany zwyrodnieniowe włókien mięśnia sercowego, stłuszczenie i powiększenia serca; zaburzenia rytmu serca; przewlekłe zapalenie błony śluzowej tchawicy; ostra niewydolność nerek; odkładanie się złogów magnezu w drogach moczowych; nieprawidłowe wydzielanie hormonów płciowych; zmniejszenie ruchliwości plemników i uszkodzenie ich struktury; zanik jajników i maskulinizacja; zaburzenia potencji i miesiączkowania, bezpłodność oraz wcześniejsze przekwitanie; przekrwienia twarzy z zapaleniem spojówek i obrzękami; ogólny świąd; zwiększone ryzyko pewnych odmian raka, szczególnie wątroby, przełyku, części nosowej gardła, krtani i tchawicy; u kobiet rak sutka; porody niewczesne i przedwczesne; poronienia samoistne; u noworodków matek pijących podczas ciąży obserwowano bezpośrednio po urodzeniu drżenia, wzmożone napięcie mięśniowe, osłabienie, zaburzenia snu, płaczliwość, trudności w ssaniu; niedobory witaminowe; majaczenie alkoholowe.
Wpływ alkoholu na organizm zarówno kobiety jak i mężczyzny jest zbliżony. Nie oznacza to, zatem że mężczyzna jest bardziej odporny na alkohol niż kobieta. Wprawdzie po wypiciu tej samej ilości alkoholu, jego stężenie będzie mniejsze w organizmie mężczyzny niż kobiety, jednak to wcale nie oznacza, że mężczyzna może pić bezkarnie. Zdarza się, że przy bardzo podobnym sposobie picia – zmiany chorobowe pojawiają się u mężczyzny wcześniej niż u kobiety. Sposób reagowania na alkohol zależy, bowiem od indywidualnych cech organizmu, stanu zdrowia, sposobu odżywiania się itp.