Uzależnienie
Zależność psychiczna polega na potrzebie częstego lub stałego przyjmowania substancji psychoaktywnej, celem powtórzenia przeżyć związanych z jej przyjęciem.
Zależność fizyczna jest stanem biologicznej adaptacji wobec substancji psychoaktywnej, bez której organizm nie może prawidłowo funkcjonować.
Nadużywanie alkoholu (wg kryteriów DSM-IV) rozpoznaje się, gdy przez okres
12 miesięcy występuje co najmniej jeden z czterech przedstawionych poniżej
objawów:
* upośledzenie sprawowania ważnych obowiązków,
* powtarzające się użycie alkoholu w sytuacjach, gdy jest to niebezpieczne,
* powtarzające się konflikty z prawem wynikające z używania alkoholu,
*kontynuowanie spożywania alkoholu pomimo zaburzeń funkcjonowania
społecznego i stosunków międzyludzkich nim spowodowanych.
Uzależnienie od alkoholu (wg kryteriów DSM-IV) definiowane jest jako
patologiczny wzorzec picia alkoholu, który powoduje upośledzenie funkcjonowania
lub złe samopoczucie określonej osoby. Rozpoznanie uzależnienia od substancji
ustala się wtedy, gdy w okresie roku występują przynajmniej trzy z przedstawionych
poniżej skutków używania alkoholu:
* tolerancja, która jest definiowana jako potrzeba zwiększania ilości alkoholu w celu
osiągnięcia stanu upojenia lub jako znaczne zmniejszenie się skutków po stosowaniu
tej samej dawki,
* zespół odstawienia (abstynencyjny),
* nieskuteczne próby kontrolowania picia alkoholu,
* przeznaczanie znacznej ilości czasu na uzyskanie i spożywanie alkoholu, * zaniechanie lub ograniczenie istotnej aktywności społecznej, zawodowej
lub rekreacyjnej z powodu picia alkoholu,
* ciągłe używanie alkoholu mimo świadomości, że jest on przyczyną różnych
problemów.
Mianem alkoholika określa się człowieka, który nie jest w stanie kontrolować
picia alkoholu przez dłuższy okres i który nie może ręczyć za swe zachowanie po
tym, jak zacznie pić. Niestety, wielu ludzi posiada błędny obraz alkoholika.
Powszechnie uważa się, że to ktoś leżący pod kioskiem z piwem, brudny, biedny,
zaniedbany, śmierdzący, będący ruiną człowieka. Obraz ten nie odpowiada jednak
rzeczywistości. Tak wygląda osoba uzależniona w chronicznej fazie choroby.
Alkoholikiem zostaje się jednak dużo wcześniej. Niestety, szereg mitów
funkcjonujących w powszechnej świadomości fałszuje obraz choroby i opóźnia jej
dostrzeganie, a co za tym idzie leczenie. A ona, jak każda inna, im później
zdiagnozowana, tym staje się trudniejsza do leczenia.
Jedynie całościowe spojrzenie na chorobę alkoholową jako proces, a nie stan, daje
obraz sytuacji i upoważnia do formułowania jakichkolwiek wniosków.
Z całą stanowczością trzeba zaznaczyć, że choroba alkoholowa to choroba
śmiertelna. Śmierć spowodowaną uzależnieniem od alkoholu poprzedza całkowite
fizyczne i psychiczne wyczerpanie organizmu. Osoba umierająca z powodu
uzależnienia jest najczęściej ruiną człowieka, o ile dotrwa do tego stanu, nie ginąc
w wypadku drogowym lub innym spowodowanym ryzykownym zachowaniem pod
wpływem alkoholu.
Choroba alkoholowa rozwija się w czasie. Ma swój początek, objawy
ostrzegawcze, poszczególne fazy ze specyficznym obrazem funkcjonowania oraz
szerokie skutki społeczne. Ma także swój koniec. Proces uzależnienia od alkoholu
jest nieodwracalny. Choroby alkoholowej nie da się wyleczyć – jedynie można ją
zatrzymać. Dlatego też nie istnieją „byli alkoholicy”, ponieważ alkohol etylowy jest
substancją psychoaktywną, na zawsze wbudowującą się we wszelkie procesy
przebiegające w organizmie na poziomie przemian biochemicznych. Nawet
długotrwała abstynencja nie jest w stanie tego odwrócić. Dlatego jedynym sposobem
zatrzymania choroby jest całkowita, absolutna abstynencja. Nie daje ona oczywiście
stuprocentowego efektu, gdyż jest tylko warunkiem koniecznym do odbudowania
życia uczuciowego, duchowego i rodzinnego, czyli do trzeźwości.
Uzależnienie alkoholowe to proces zachodzący w czasie. Jednocześnie jest to
choroba podstępna.
Najważniejszym psychologicznym zjawiskiem w chorobie alkoholowej jest
szeroko rozbudowany system iluzji i zaprzeczeń. W początkowym stadium choroby
system ten przybiera postać uzasadnień dla picia. Doprowadza to do stanu, w którym
alkoholik sam zaczyna wierzyć we własne kłamstwa i pijąc nadal, popada w coraz
głębsze uzależnienie. System iluzji i zaprzeczeń jest najtrudniejszym do przełamania
mechanizmem w rozwoju uzależnienia. Bez zrozumienia go nie można w pełni pojąć postępowania alkoholika ani skutecznie mu pomóc. Dzięki temu mechanizmowi
świadomość pijącego broni się przed niską samooceną i utratą szacunku do samego
siebie.
Innym mechanizmem obronnym jest racjonalizacja, która polega na próbach
„racjonalnego” wytłumaczenia konieczności coraz częstszego spożywania
i nadużywania alkoholu. Racjonalizacja opóźnia nazwanie problemu, a co za tym
idzie zwrócenie się o pomoc.
Innymi mechanizmami obronnymi są: minimalizacja, obwinianie, autoleczenie,
zagłuszanie wyrzutów sumienia, intelektualizacja, koloryzowanie, widzenie
tunelowe.
Fazy choroby. W chorobie alkoholowej można wyróżnić cztery fazy:
· picie towarzyskie,
· faza ostrzegawcza,
· faza krytyczna,
· faza chroniczna.
Pomiędzy kolejnymi fazami występują charakterystyczne zjawiska pozwalające
rozpoznać rozwój choroby. Pomiędzy fazą picia towarzyskiego a fazą ostrzegawczą
(na początku tej fazy), pojawiają się tzw. przerwy w życiorysie (urwany film). Gdy
faza ostrzegawcza przechodzi w fazę krytyczną, następuje utrata kontroli nad piciem,
a w końcu utrata kontroli nad własnym życiem, przy przejściu do fazy chronicznej.
Jedynym wyjściem, które pozwala uniknąć pewnej śmierci jest podjęcie leczenia
odwykowego lub /i/ przystąpienie do ruchu Anonimowych Alkoholików. Grupy AA
działają jako doradczy program samopomocy, w którym kładzie się nacisk na
bezpośredni kontakt dwóch osób, na więzi grupowe oraz udzielanie wzajemnej
pomocy. Powstawanie tożsamości alkoholika w ruchu AA jest oparte na zasadach
Dwunastu Kroków i Dwunastu Tradycji. Tylko w ten sposób, dążąc do życia
w trzeźwości, można wyjść z zaklętego kręgu ciągów alkoholowych i leczenia kaca.
TRZEBA JEDNAK ZDAĆ SOBIE SPRAWĘ, ŻE UZALEŻNIENIE JEST CHOROBĄ
CHRONICZNĄ, POSTĘPUJĄCĄ I W KONSEKWENCJI ŚMIERTELNĄ !
Dlatego tak ważne jest jak najszybsze rozpoczęcie leczenia , po zaobserwowaniu problemu.
