Ponieważ uzależnienie od substancji psychoaktywnych jest chorobą, charakteryzuje się występowaniem u osób uzależnionych ściśle określonymi objawami. Występowanie przynajmniej trzech z poniższych objawów przez jakiś czas w ciągu ostatnich dwóch lat świadczy o uzależnieniu od substancji psychoaktywnych.

Kryteria uzależnienia:

1.Silna natrętna potrzeba spożywania substancji psychoaktywnej (głód alkoholowy, narkotykowy, lekowy, kofeinowy, nikotynowy).
2. Upośledzona zdolność kontrolowania picia/brania
3. Picie alkoholu/branie w celu złagodzenia albo zapobieżenia alkoholowemu/narkotykowemu/lekowemu zespołowi abstynencyjnemu oraz poczucie skuteczności takiego postępowania.
4. Objawy abstynencyjne (drżenia mięśniowe, nadciśnienie tętnicze, tachykardia, nudności, wymioty, biegunki, bezsenność, rozszerzenie źrenic, wysuszenie śluzówek, wzmożona potliwość, zaburzenia snu, nastrój drażliwy lub obniżony, lęk).
5. Zmieniona (najczęściej zwiększona tolerancja alkoholu (ta sama dawka alkoholu nie przynosi oczekiwanego efektu, potrzeba spożywania większych dawek alkoholu/narkotyków/leków dla wywołania oczekiwanego efektu).
6. Zawężenie repertuaru zachowań związanych z piciem alkoholu/braniem
7. Postępujące zaniedbywanie alternatywnych do picia/brania przyjemności, zachowań i zainteresowań.
8. Picie alkoholu/branie narkotyków/ zażywanie leków mimo oczywistej wiedzy o jego szczególnej szkodliwości dla zdrowia pijącego.



Czy jestem uzależniony od alkoholu?

Aby udzielić odpowiedzi na zadane pytanie polecamy rozwiązanie testów, które w prosty i jasny sposób mogą wskazać, czy Twoje obecne picie prowadzi do uzależnienia bądź czy problem z uzależnieniem ma już miejsce w Twoim życiu. Jedyne, czego potrzebujesz na tym etapie diagnostycznym, to puczciwość w stosunku do samego siebie.

Karty Jellinka

Test ukazujący kolejne etapy narastającego uzależnienia. Dzięki opisom samodzielnie możesz dokonać diagnozy, na którym etapie/fazie uzależnienia obecnie się znajdujesz. Fazy i ich rozwój wskazują na pogłębiający się stan choroby alkoholowej. Test uwzględnia specyficzne uwarunkowania nadużywania alkoholu przez kobiety i mężczyzn. Dlatego zawiera dwa oddzielne zestawy pytań różne dla przedstawicieli każdej płci.

Objawy i etapy uzależnienia od alkoholu u mężczyzn

Czy zdarzył ci się kiedykolwiek któryś z poniższych objawów:
Faza ostrzegawcza (objawów zwiastunowych)

1. Wzrost tolerancji (musiałeś wypić więcej aby osiągnąć taki sam skutek)?
2. Chwilowa utrata pamięci ("przerwy w życiorysie", okresy w których robiłeś coś, czego nie pamiętasz)?
3. Ukradkowe picie kiedy nikt nie patrzył?
4. Myślenie o piciu (na przykład podczas pracy itd.)?
5. Szybkie picie (w celu szybkiego upicia się)?
6. Unikanie rozmów o piciu ponieważ czujesz się wtedy niezręcznie?
7. Zaburzenia pamięci (nie możesz sobie przypomnieć co powiedziałeś ani tego co robiłeś)?

Faza krytyczna (ostra)

8. Utrata kontroli (nie możność przewidzenia jak dużo wypijesz)?
9. Usprawiedliwianie (znajdywanie wymówek dla picia)?
10. Uwagi ze strony innych osób dotyczące twojego picia?
11. Niekontrolowane wydawanie pieniędzy?
12. Agresja (słowna lub fizyczna)?
13. Wyrzuty sumienia (poczucie winy lub depresja w związku z piciem)?
14. Okresy abstynencji (okresy kiedy postanawiasz nie pić)?
15. Zmiana sposobu picia (zmiana rodzaju lub marki alkoholu)?
16. Utrata przyjaciół lub konflikty z nimi, które można uzasadnić piciem alkoholu?
17. Utrata pracy lub problemy w pracy związane z piciem?
18. Porzucanie hobby i zainteresowań, spędzanie tego czasu na piciu?
19. Próby podjęcia jakiegoś leczenia w związku z piciem?
20. Liczne pretensje wobec otoczenia?
21. "Ucieczki" (przeprowadzanie się lub zmiana grona przyjaciół, aby "rozpocząć od nowa")?
22. Zabezpieczanie dostępu do alkoholu (ukrywanie zapasów)?
23. Picie rano (lub przed pójściem do pracy)?

Faza przewlekła

24. Picie mniej lub bardziej ciągle przez co najmniej 18 godzin ("ciąg")?
25. Robienie rzeczy stanowiących pogwałcenie własnych zasad etycznych i moralnych?
26. Nieprawidłowe lub splątane myślenie, słyszenie nieistniejących głosów lub brak orientacji w czasie i miejscu
27. Spadek tolerancji (czucie się i zachowanie jak po pijanemu po jednym kieliszku)?
28. Trudne do sprecyzowania lęki i obawy?
29. Tremor (drżenie rąk)?
30. Poczucie beznadziejności lub myśli samobójcze?

Objawy i etapy uzależnienia od alkoholu u kobiet

Czy zdarzył ci się kiedykolwiek któryś z poniższych objawów:
Faza ostrzegawcza (objawów zwiastunowych)

1. Wzrost tolerancji (musiałaś wypić więcej aby osiągnąć taki sam skutek)?
2. Niechęć do rozmów o piciu?
3. Przekonanie, że kobiety, które więcej piją są gorsze od mężczyzn?
4. Zmiany osobowości podczas picia?
5. Intensywniejsze picie tuż przed miesiączką?
6. Poczucie większej inteligencji i bystrości podczas picia?
7. Poczucie "nadwrażliwości"?


Wczesne stadium


8. Okresy abstynencji (okresy kiedy postanawiałaś nie pić)?
9. Uwagi ze strony innych osób dotyczące twojego picia?
10. Racjonalizacja picia (znajdowanie wymówek)?
11. Chwilowe utraty pamięci (przerwy w życiorysie, okresy, których nie pamiętasz) podczas picia?
12. Niewyjaśnione stłuczenia i zranienia?
13. Picie w perspektywie stanięcia przed nową sytuacją?


Stadium środkowe

14. Zaniedbywanie jedzenia?
15. Zabezpieczenie dostępu do alkoholu (chowanie zapasów)?
16. Użalanie się nad sobą (litowanie się nad sobą)?
17. Pretensje wobec otoczenia?
18. Nadmierny liberalizm lub niedbały stosunek do dzieci wynikający z poczucia winy wywołanego piciem?
19. Picie w celu poprawy nastroju, z równoczesnym poczuciem , że nastrój uległ obniżeniu?
20. Uwagi ze strony innych, że możesz "nie być alkoholiczką"?
21. Picie na zapas -picie przed okazją do picia lub "dopijanie"- picie po okazji do picia?
23. Picie mniej lub bardziej ciągłe przez co najmniej 18 godzin?


Stadium późne

24. Rozpoczynanie dnia od picia alkoholu?
25. Tremor (drżenie rąk)?
26. Spadek tolerancji na alkohol (uczucie i postępowanie jakby było się pijanym po jednym kieliszku)?
27. Picie ukradkiem?
28. Picie zachłanne?
29. Długotrwałe wyrzuty sumienia?
30. Obniżenie wartości osobistych związków?
31. Noszenie alkoholu w torebce? opracowanie - Nowinski J. 1995, s. 53

TEST AUDIT - The Alcohol Use Disorders Identification.

Podstawowe zalety testu: różnicuje picie szkodliwe i ryzykowne, łatwy w zastosowaniu, rzetelny. Jest zgodny z kryteriami i definicjami picia alkoholu oraz uzależnienia od alkoholu, zawartymi w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Przyczyn Zgonów - ICD-10.

Część A: Wywiad alkoholowy
1. Jak często pije Pan/Pani napoje zawierające alkohol?

Nigdy - 0 pkt
Raz na miesiąc albo rzadziej - 1 pkt
Dwa do czterech razy na miesiąc - 2 pkt
Dwa do trzy razy w tygodniu - 3 pkt
Cztery albo więcej razy w tygodniu - 4 pkt


2. Zazwyczaj ile drinków zawierających alkohol wypija Pan/Pani w dniu w którym Pan/Pani pije? (standardowy drink to napój zawierający 10 g czystego alkoholu, a więc w przybliżeniu: 25 ml kieliszek wódki, koniaku whisky, 100 ml lampka wina, "małe" (250 ml) piwo)?

Jeden do dwóch drinków (25ml kieliszek wódki, 100 ml lampka wina, "małe" piwo) - 0 pkt
Trzy albo cztery drinki - 1 pkt
Pięć albo sześć drinków - 2 pkt
Siedem do dziewięciu drinków - 3 pkt
Dziesięć lub więcej drinków - 4 pkt


3. Jak często wypija Pan/Pani sześć lub więcej drinków w czasie jednego dnia picia alkoholu?

Nigdy - 0 pkt
Rzadziej niż raz na miesiąc - 1 pkt
Około raz w miesiącu - 2 pkt
Około raz w tygodniu - 3 pkt
Codziennie albo prawie codziennie - 4 pkt


4. Jak często w ostatnim roku nie mógł Pan/Pani zaprzestać picia po jego rozpoczęciu?

Nigdy - 0 pkt
Rzadziej niż raz w miesiącu - 1 pkt
Około raz w miesiącu - 2 pkt
Około raz w tygodniu - 3 pkt
Codziennie albo prawie codziennie - 4 pkt


5. Jak często w ciągu ostatniego roku z powodu picia alkoholu zrobił Pan/Pani coś nieprawidłowo czego normalnie oczekuje się od Pana/Pani?

Nigdy - 0 pkt
Rzadziej niż raz na miesiąc - 1 pkt
Około raz w miesiącu - 2 pkt
Około raz w tygodniu - 3 pkt
Codziennie albo prawie codziennie - 4 pkt


6. Jak często w ostatnim roku potrzebował Pan/Pani napić się alkoholu rano następnego dnia po "dużym piciu" aby móc dojść do siebie?

Nigdy - 0 pkt
Rzadziej niż raz na miesiąc - 1 pkt
Około raz w miesiącu - 2 pkt
Około raz w tygodni - 3 pkt
Codziennie albo prawie codziennie - 4 pkt


7. Jak często w ostatnim roku czuł się Pan/Pani winny albo miał Pan /Pani wyrzuty sumienia po piciu alkoholu?

Nigdy - 0 pkt
Rzadziej niż raz na miesiąc - 1 pkt
Około raz w miesiącu - 2 pkt
Około raz w tygodniu - 3 pkt
Codziennie albo prawie codziennie - 4 pkt


8. Jak często w ostatnim roku nie mógł Pan/Pani przypomnieć sobie, co zdarzyło się poprzedniego dnia lub nocy z powodu picia?

Nigdy - 0 pkt
Rzadziej niż raz na miesiąc - 1 pkt
Około raz w miesiącu - 2 pkt
Około raz w tygodniu - 3 pkt
Codziennie albo prawie codziennie - 4 pkt


9. Czy kiedyś Pan/Pani albo ktoś inny doznał jakiegoś urazu (fizycznego) w wyniku Pana/Pani picia?

Nie - 0 pkt
Tak, ale nie w ostatnim roku - 2 pkt
Tak w ostatnim roku - 4 pkt


10. Czy ktoś z rodziny, przyjaciół, lekarzy lub innych pracowników służby zdrowia interesował się Pana/Pani piciem albo sugerował jego przerwanie?

Nie - 0 pkt
Tak, ale nie w ostatnim roku - 2 pkt
Tak w ostatnim roku - 4 pkt

Część B: Badanie kliniczne - Doznane urazy fizyczne:
1. Czy doznał Pan/Pani urazów głowy po 18 roku życia?

Tak - 3 pkt
Nie - 0 pkt


2. Czy miał Pan/Pani jakieś złamania kości po 18 roku życia?

Tak - 3 pkt
Nie - 0 pkt

Badanie kliniczne:
3. Zaczerwienione spojówki

Nie stwierdza się - 0 pkt Słabo nasilone - 1 pkt Średnio nasilone - 2 pkt Znacznie nasilone - 3 pkt


4. Odbiegające od normy unaczynienie skóry

Nie stwierdza się - 0 pkt
Słabo nasilone - 1 pkt
Średnio nasilone - 2 pkt
Znacznie nasilone - 3 pkt


5. Drżenie rąk

Nie stwierdza się - 0 pkt
Słabo nasilone - 1 pkt
Średnio nasilone - 2 p
Znacznie nasilone - 3 pkt


6. Drżenie języka

Nie stwierdza się - 0 pkt
Słabo nasilone - 1 pkt
Średnio nasilone - 2 pkt
Znacznie nasilone - 3 pkt


7. Powiększenie wątroby

Nie stwierdza się - 0 pkt
Nieznaczne - 1 pkt
Wyraźne - 2 pkt
Znacznego stopnia - 3 pkt


8. Wartości gamma-glutamylo-transpetydazy

Poniżej średniej wartości normy (w zależności od norm laboratorium, najczęściej poniżej 30 JU/I) - 0 pkt
Powyżej średniej wartości normy (najczęściej 30-50 JU/I) - 1 pkt
Powyżej normy (najczęściej >50 JU/I) - 3 pkt


Interpretacja wyników:

1. Osoby które uzyskały 8 lub więcej punktów uważa się za przypadki wymagające pogłębionej diagnostyki.
Osoby z podwyższonymi wynikami w trzech pierwszych skalach, przy niepodwyższonych wynikach w pozostałych, to prawdopodobnie pijące w sposób ryzykowny.
Podwyższone wyniki w skalach 4-6 sugerują uzależnienie od alkoholu.
Podwyższenie wyników w pozostałych skalach sugerują picie szkodliwe.
opracoeanie - (Babor T.F., de la Fuente R.J., Saunders J., Grant M.: AUDIT. The Alcohol Use Disorders Identyfication Test. Guidelines for Use in Primary Health Care. World Health Organization, Genewa, 1989) za (Habrat B., 1996 s. 70)

Pozytywne rozpoznanie przy pomocy kwestionariuszy, wskazuje na konieczność wykonania dokładniejszego badania, przeprowadzanego przez osobę zajmującą się profesjonalną pomocą osobom uzależnionym. Polega ona na pogłębionej diagnozie uzależnienia i zaproponowaniu terapii. Jeśli rozpoznałeś u siebie uzależnienie i masz obawy co do jakości narzędzi diagnostycznych i chciałbyś/chciałabyś profesjonalnej diagnozy, zapraszamy do naszych Patronackich Poradni Leczenia Uzależnień GoodWay lub kontakt telefoniczny


Czy Ciebie lub osobę Tobie Bliską,
dotyka problem uzależnienia?

Nasz doświadczony zespół Terapeutów i Psychologów, wie jaką drogę obrać by nasza pomoc była skuteczna.
Opracowany przez nasz zespół autorski program leczenia daje wysoką szansę na wyjście z nałogu,
lecz pierwszy krok zależy od Ciebie...